Νέες
επιστημονικές μελέτες που θίγουν το κρίσιμο θέμα.
Ιωάννης Σταμούλης
ε.α. Αντιστράτηγος-Υπαρχηγός Π.Σ
Το ζήτημα του
ηλικιακού ορίου, παραμονής στη μάχιμη
πυροσβεστική υπηρεσία, αποτελεί ένα
διαχρονικό θέμα, που συνήθως συγκρούονται από τη μια οι σκληρές και επικίνδυνες
και ανθυγιεινές συνθήκες του επαγγέλματος και από την άλλη οι ψυχρές λογιστικές
όψεις του ασφαλιστικού και συνταξιοδοτικού συστήματος.
Να σημειώσουμε
ότι πρόσφατα, η Ιρλανδία, με τη νομοθετική ρύθμιση « Courts, Civil Law, Criminal Law and Superannuation (Miscellaneous Provisions) Act 2024», αύξησε το όριο συνταξιοδότησης από τα 60 στα 62, βασιζόμενοι στη έλλειψη προσωπικού, στις δυσκολίες προσλήψεων, στην ανάγκη αξιοποίησης της εμπειρίας παλαιότερων
στελεχών, και λόγω της γενικότερης αύξησης του εργασιακού βίου στην Ευρώπη…
Η ιρλανδική κυβέρνηση
παρουσίασε την αλλαγή ως μέτρο εργασιακής «ευελιξίας», καθώς το μέτρο δεν
έχει υποχρεωτικότητα. Οι Ιρλανδοί Πυροσβέστες μπορούν να παραμένουν
μέχρι τα 62, εφόσον το αιτηθούν και μόνο
εφόσον κρίνονται ιατρικά κατάλληλοι μέσω ειδικών ιατρικών αξιολογήσεων. Τα
σωματεία τους είδαν το μέτρο με προβληματισμό εκφράζοντάς την ανησυχία τους,
ότι αυτή η αύξηση παραμονής, θα αυξήσει τους τραυματισμούς, τα καρδιολογικά
περιστατικά, και την επικινδυνότητα στις πυροσβεστικές επιχειρήσεις.
Το ίδιο
διάστημα ήρθαν στο φως της δημοσιότητας δύο επιστημονικές μελέτες που έρχονται
να συνεισφέρουν στη δημόσια συζήτηση, θέτοντας την πλευρά εκείνη, σύμφωνα με
την οποία ττο επάγγελμα του πυροσβέστη προκαλεί τεράστια σωματική και
ψυχολογική φθορά, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 50 ετών.
Η πρώτη
έρευνα, με τίτλο “The impact of raising the retirement age, occupational
safety and health risks for firefighters” (2023), εξετάζει τις συνέπειες
της αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης στους πυροσβέστες και προειδοποιεί για
σοβαρούς κινδύνους στην υγεία και την επιχειρησιακή ασφάλεια. Οι ερευνητές
διαπιστώνουν ότι όσο αυξάνεται η ηλικία των πυροσβεστών, τόσο αυξάνονται και οι
πιθανότητες καρδιαγγειακών επεισοδίων, μυοσκελετικών τραυματισμών και θερμικής
εξάντλησης.
Σύμφωνα με τα
στοιχεία της μελέτης, μετά τα 50 χρόνια εμφανίζεται αισθητή μείωση της μυϊκής
δύναμης, της αντοχής και της ταχύτητας αντίδρασης, στοιχεία απολύτως κρίσιμα σε
επιχειρήσεις διάσωσης και κατάσβεσης πυρκαγιών. Παράλληλα, η συνεχής έκθεση σε
υψηλές θερμοκρασίες, τοξικούς καπνούς, έντονο στρες και νυχτερινή εργασία
επιβαρύνει σημαντικά τον οργανισμό.
Οι επιστήμονες
επισημαίνουν ότι η φυσική κατάσταση μπορεί να διατηρηθεί σε ικανοποιητικό
επίπεδο με συστηματική άσκηση και υγιεινό τρόπο ζωής. Ωστόσο, τονίζουν ότι η
βιολογική φθορά παραμένει αναπόφευκτη σε ένα τόσο απαιτητικό επάγγελμα.
Η δεύτερη μελέτη, είναι του 2025 με τίτλο “Study
on Lowering the Pensionable Age of Firefighters”. Η έρευνα εξετάζει αν οι πυροσβέστες μπορούν να παραμένουν επιχειρησιακά
ενεργοί έως τα 65 έτη και καταλήγει σε μια σαφή πρόταση: μείωση της ηλικίας
συνταξιοδότησης από τα 65 στα 60 χρόνια.
Οι ερευνητές
χαρακτηρίζουν το πυροσβεστικό επάγγελμα ως εργασία «υψηλής φυσικής φθοράς» και
υποστηρίζουν ότι η παραμονή σε πλήρως μάχιμες θέσεις μετά τα 60 αυξάνει
σημαντικά τον κίνδυνο τόσο για τους ίδιους τους πυροσβέστες όσο και για την
ασφάλεια των επιχειρήσεων.
Η μελέτη
αναφέρει ότι μετά τα 55 παρατηρείται σημαντική αύξηση:
- καρδιοαγγειακών προβλημάτων,
- χρόνιων τραυματισμών,
- μυοσκελετικών παθήσεων,
- αλλά και επαγγελματικής εξουθένωσης
(burnout).
Παράλληλα,
τονίζεται ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πυροσβέστες διαθέτουν πολύτιμη εμπειρία,
η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά στην εκπαίδευση νεότερων στελεχών,
στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, στη διοίκηση συμβάντων και στην πρόληψη κινδύνων.
Και οι δύο
μελέτες συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: το ζήτημα δεν είναι απλώς
συνταξιοδοτικό, αλλά βαθιά επιχειρησιακό και κοινωνικό. Η ηλικία από μόνη της
ίσως δεν αρκεί ως μοναδικό κριτήριο, όμως η παραμονή σε βαριά μάχιμη υπηρεσία
σε προχωρημένες ηλικίες απαιτεί αυστηρή ιατρική παρακολούθηση, συνεχή
αξιολόγηση φυσικής κατάστασης και προσαρμογή ρόλων.
Οι ερευνητές
προτείνουν:
- υποχρεωτικές ετήσιες ιατρικές εξετάσεις,
- ειδικά τεστ φυσικής καταλληλότητας μετά τα
50,
- σταδιακή αποχώρηση από βαριά επιχειρησιακά
καθήκοντα,
- μεταφορά έμπειρων πυροσβεστών σε επιτελικές,
διοικητικές ή εκπαιδευτικές θέσεις.
Οι διεθνείς
έρευνες δείχνουν πλέον ξεκάθαρα ότι η εμπειρία των μεγαλύτερων σε ηλικία πυροσβεστών είναι ανεκτίμητη, όμως η προστασία
της υγείας τους και η ασφαλής λειτουργία των επιχειρήσεων απαιτούν ένα νέο, πιο
ευέλικτο μοντέλο υπηρεσίας για τις μεγαλύτερες ηλικίες