Ποιος νόμος θα μπορούσε να υποχρεώσει σε Θυσία;

To μνημείο Πεσόντων στο Πυροσβεστικό Μουσείο

Του ε.α.  Αντιστρατήγου  Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Για τους  Πυροσβέστες, τους ήρωες   της  καθημερινότητας μας.*

"Εξόρμηση αγωνιστών στου φρικαλέου θανάτου το στόμα. Εκεί σε ύψη ή βάθη σε πατάρια δηλαδή ή σε υπόγεια καμιά φορά. Εκεί είναι οι φλόγες σαν θηρία αχόρταγα, εκεί οι δηλητηριώδεις καπνοί. Εκεί καραδοκούν ύπουλα οι ξαφνικές εκρήξεις. Ναι. Είναι εφοδιασμένος ο Πυροσβέστης με κατάλληλα πυρομάχα εφόδια του. Αλλά τι ικανότητες και τι δυνάμεις σωματικές και ψυχικές απαιτεί ο χειρισμός των."

 Έτσι αποτύπωνε το πυροσβεστικό επάγγελμα ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Πέτρος Πικρός, σε ένα ρεπορτάζ εποχής το 1950. 

Επάγγελμα που όπως έγραφε ο Αξιωματικός του Π.Σ. Αντ. Τσιρογιάννης την ίδια εποχή σε ένα μικρό αφιερωματικό βιβλίο για τα 20 έτη του Σώματος, χαρακτηρίζεται :

 "από την παράδοξη ζωή του πυροσβέστου. Είναι η μοίρα των ανθρώπων του Σώματος τέτοια, να πολεμούν πάνα τη φωτιά, άλλοτε να τη νικούν και άλλοτε να νικώνται. Πάντα όμως να την πολεμούν αποφασιστικά, επίμονα, ανοικτίρμονα... Άλλοτε πάλι η αποστολή τους ξεπερνάει τα όρια της συνηθισμένης υπαλληλικής δράσεως. Παίρνει δραματικότερο και πλατύτερο κοινωνικό περιεχόμενο. Σε στιγμές ομαδικού κινδύνου εκατοντάδων ψυχών. Σε περιστατικά που μόνη η τέλεια αυταπάρνηση, η αυτοθυσία, ή έξαρσις πάνω από τα γήινα θα φέρουν το ποθούμενο, τη διάσωση της ζωής και των αγαθών." 

Δεκαετίες μετά το κείμενο αυτό βρήκε υπόσταση στις θυσίες των δεκάδων Συναδέλφων που πέσαν στο καθήκον. Αυτό που δεν μπορεί να κατανοήσει δυστυχώς οι πολιτειακοί γραφειοκράτες διαχειριστές, είναι η διαφορά του πυροσβεστικού επαγγέλματος.

Ο μαχόμενος πυροσβέστης κατά την επέμβαση υπερβαίνει το ανθρώπινο εξ αιτίας της ευθύνης, που νιώθει υπέρβαρη. Κανένα νομικό κείμενο δεν δύναται να την καθορίσει, να την περιγράψει και να την οριοθετήσει.

 Η ευθύνη της επέμβασής του, καθορίζεται από την συνείδηση, την επαγγελματικότητάς του και τη συναίσθηση ενός πολλές φορές ιερού χρέους". 

Πώς να περιγράψεις αυτή τη συναίσθηση του χρέους όταν ο Πυροσβέστης σπεύδει εκεί που οι άλλοι τρέχουν να απομακρυνθούν. 

Πώς να περιγράψεις το χρέος του Πυροσβέστη που τον βάζει μέσα στις φλόγες ξεπερνώντας την φοβία και την ανάγκη της αυτοεπιβίωσης.

 Ποια αλήθεια θεσμικό κείμενο, θα έκανε τους Ήρωές μας όλα αυτά τα χρόνια να προσφέρουν το κορμί τους ασπίδα της πολιτικής προστασίας της χώρας. 

Στον σκληρό και μίζερο κόσμο των αριθμών, αν θέλεις να δεις λίγη ανθρωπιά αλληλεγγύη και προσφορά, θα πρέπει να μπορέσεις να δεις λίγο το πρόσωπο, από κοντά, του Πυροσβέστη, όταν χώνεται στις λαμαρίνες ενός τροχαίου, για να βγάλει χειρουργικά τον εγκλωβισμένο, θα πρέπει να ακολουθήσεις από κοντά τον Πυροσβέστη όταν χώνεται στον καυτό καπνό για να βρει την πύρινη εστία και να εντοπίσει τον εγκλωβισμένο συνάνθρωπο, θα πρέπει να μπορείς να ακούσεις την καρδιά του, όταν φορώντας την αναπνευστική του συσκευή βρίσκεται στη μοναξιά της καταστροφής, προσπαθώντας να εντοπίσει τη θέση του. 

Αυτό είναι που κάνει τον Πυροσβέστη να είναι ο Ήρωας της ειρήνης, ο μικρός καθημερινός φτωχός συνηθισμένος λειτουργός που κάποια "τραγική στιγμή" χάνει την ισορροπία του, βαδίζοντας στο λεπτό νήμα της ζωής και της απώλειάς της. 

*Το κείμενο είναι από την εισαγωγή του βιβλίου μου "Ποιος νόμος θα μπορούσε να υποχρεώσει σε Θυσία;" έκδοσης ΕΑΠΣ 2014

 

Θερμές εργασίες: Μία σοβαρή επικινδυνότητα, που χρειάζεται ευλαβική τήρηση μέτρων ασφαλείας

Του ε.α.Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Οι θερμές εργασίες, όπως οι ηλεκτροσυγκολλήσεις, οι οξυγονοκολλήσεις, η κοπή μετάλλων, η λείανση και κάθε εργασία που παράγει φλόγα, θερμότητα ή σπινθήρες, αποτελούν δραστηριότητες αυξημένου επαγγελματικού κινδύνου.

Οι εργασίες αυτές ενέχουν σοβαρούς κινδύνους τόσο για την ίδια την ασφάλεια των ίδιων των εργαζομένων που τις εκτελούν,( εγκαύματα, ηλεκτροπληξία, έκθεση σε επικίνδυνους καπνούς και ακτινοβολία), όσο και για την πρόκληση εκρήξεων και πυρκαγιών με μαζικότερες και εκτενείς καταστροφές.

Και εδώ, για άλλη μια φορά, η ασπίδα είναι η εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου εκτάκτων αναγκών, βασισμένο στην εκτίμηση του επαγγελματικού κινδύνου, στην πλήρη λειτουργία των μέσων και μέτρων πυροπροστασίας, στην ασφαλή χρήση του εξοπλισμού εργασίας και στην χρήση των κατάλληλων μέσων προστασίας.

Προφανώς και η ελληνική νομοθεσία έχει θέσει ένα προστατευτικό νομοθετικό πλαίσιο, με βάση τον Ν. 3850/2010, όπου «Ο εργοδότης εφαρμόζει μέτρα για την αποφυγή των κινδύνων, για την εκτίμηση των κινδύνων που δεν μπορούν να αποφευχθούν, για την προσαρμογή της εργασίας στον άνθρωπο, την επιλογή των εξοπλισμών εργασίας και των μεθόδων εργασίας και παραγωγής, για την αντικατάσταση του επικίνδυνου από το μη επικίνδυνο ή το λιγότερο επικίνδυνο, για την καταπολέμηση των κινδύνων στην πηγή τους.

Ειδικά, στην περίπτωση των θερμών εργασιών, έχει ιδιαίτερη σημασία η υποχρέωση του εργοδότη για Γραπτή Εκτίμηση Επαγγελματικού Κινδύνου. Μια εκτίμηση δηλαδή των υφισταμένων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν ομάδες εργαζομένων που εκτίθενται σε ιδιαίτερους κινδύνους. Η εκτίμηση αυτή πραγματοποιείται από τους τεχνικό ασφάλειας, ιατρό εργασίας, ΕΣ.Υ.Π.Π. ή ΕΞ.Υ.Π.Π., σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. Η εκτίμηση πρέπει να καθορίζει τα μέτρα προστασίας που πρέπει να ληφθούν και, αν χρειαστεί, το υλικό προστασίας που πρέπει να χρησιμοποιηθεί. Για την πληρότητα και αποτελεσματικότητα της εκτίμησης του κινδύνου από τον τεχνικό ασφάλειας και τον ιατρό εργασίας γίνεται ποιοτικός και, όπου απαιτείται, και ποσοτικός προσδιορισμός των βλαπτικών παραγόντων στους οποίους εκτίθενται οι εργαζόμενοι, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.» Η εκτίμηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις βασικές αρχές πρόληψης και να εντοπίζει τη φύση του κινδύνου, το βαθμό σοβαρότητάς του, τη διάρκεια έκθεσης των εργαζομένων σ’ αυτόν και τη συχνότητα εμφάνισής του.»

Προφανώς και για την ασφαλή εκτέλεση των θερμών εργασιών απαιτείται και ο κατάλληλος εξοπλισμός και τα απαραίτητα μέσα ατομικής προστασίας σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο που ενσωμάτωσε σχετική κοινοτική οδηγία.

Εννοείται ότι και σε αυτόν τον ειδικό τομέα εργασιών υπάρχει η υποχρέωση από τον εργοδότη, για ενημέρωση και εκπαίδευση των εργαζομένων για τους κινδύνους που συνδέονται με την εργασία και για τη χρήση του εξοπλισμού, των Μέσων Ατμικής Προστασίας και των διαδικασιών αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών.

Επιπρόσθετα όταν οι θερμές εργασίες εκτελούνται σε εργοτάξια, εφαρμόζονται και οι διατάξεις του Π.Δ. 1073/1981, οι οποίες καθορίζουν ειδικά μέτρα ασφαλείας, ενώ όταν οι θερμές εργασίες εκτελούνται στην ύπαιθρο, έχει εφαρμογή και η Πυροσβεστική Διάταξη 9/2024.

Χαρακτηριστικό είναι ότι σύμφωνα με τα στοιχεία από την Εθνική Ένωση Πυροπροστασίας των ΗΠΑ (NFPA), για την περίοδο 2017–2021, έχουν καταγράφει κατά μέσο όρο ετησίως 3.396 πυρκαγιές που προκλήθηκαν από θερμές εργασίες και οι οποίες προκάλεσαν 19 θανάτους , 120 τραυματισμούς, και υλικές ζημιές περίπου 292 εκατ. δολαρίων.

Από αυτές οι 1.542 πυρκαγιές (45%) προκλήθηκαν από εξοπλισμό συγκόλλησης, (οξυγονοκολλήσεις και ηλεκτροσυγκολλήσεις)

Επίσης σημαντικό είναι ότι η αμερικανική Υπηρεσία Διερεύνησης Χημικών Ατυχημάτων αναφέρει ότι οι θερμές εργασίες (hot work), όπως οι ηλεκτροσυγκολλήσεις και οι οξυγονοκολλήσεις, αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες θανατηφόρων βιομηχανικών ατυχημάτων. Εξαιτίας αυτού έχει εκδώσει σχετικό δελτίο ασφαλείας που προσδιορίζει επτά σημεία:

1. Χρησιμοποιήστε εναλλακτικές λύσεις– Όποτε είναι δυνατόν, αποφύγετε τη θερμή εργασία και εξετάστε εναλλακτικές μεθόδους.

2. Αναλύστε τους κινδύνους– Πριν από την έναρξη της θερμής εργασίας, πραγματοποιήστε μια αξιολόγηση κινδύνου που προσδιορίζει το εύρος της εργασίας, τους πιθανούς κινδύνους και τις μεθόδους ελέγχου των κινδύνων.

3. Παρακολούθηση της ατμόσφαιρας– Πραγματοποιήστε αποτελεσματική παρακολούθηση αερίων στην περιοχή εργασίας χρησιμοποιώντας έναν σωστά βαθμονομημένο ανιχνευτή εύφλεκτων αερίων πριν και κατά τη διάρκεια θερμών εργασιακών δραστηριοτήτων, ακόμη και σε περιοχές όπου δεν αναμένεται εύφλεκτη ατμόσφαιρα.

4. Ελέγξτε την περιοχή– Σε χώρους εργασίας όπου αποθηκεύονται ή χειρίζονται εύφλεκτα υγρά και αέρια, αποστραγγίστε ή/και καθαρίστε όλο τον εξοπλισμό και τις σωληνώσεις πριν από τη διεξαγωγή θερμής εργασίας. Κατά τη συγκόλληση πάνω ή κοντά σε δεξαμενές αποθήκευσης και άλλα δοχεία, ελέγξτε σωστά και, εάν είναι απαραίτητο, παρακολουθείτε συνεχώς όλες τις γύρω δεξαμενές ή τους παρακείμενους χώρους (όχι μόνο τη δεξαμενή ή το δοχείο στο οποίο εργάζεστε) για την παρουσία εύφλεκτων ουσιών και εξαλείψτε πιθανές πηγές εύφλεκτων ουσιών.

5. Χρησιμοποιήστε γραπτές άδειες– Βεβαιωθείτε ότι το εξειδικευμένο προσωπικό που είναι εξοικειωμένο με τους συγκεκριμένους κινδύνους του χώρου εξετάζει έχει εκδώσει τις απαραίτητες άδειες για τις εργασίες που πρέπει να εκτελεστούν, με τις απαιτούμενες προφυλάξεις.

6. Εκπαιδεύστε διεξοδικά – Εκπαιδεύστε το προσωπικό σχετικά με τις πολιτικές/διαδικασίες θερμής εργασίας, τη σωστή χρήση και βαθμονόμηση ανιχνευτών εύφλεκτων αερίων, τον εξοπλισμό ασφαλείας και τους κινδύνους και τους ελέγχους για συγκεκριμένες εργασίες σε γλώσσα κατανοητή από το εργατικό δυναμικό.

7. Επίβλεψη εργολάβων– Παρέχετε επίβλεψη ασφάλειας σε εξωτερικούς εργολάβους που εκτελούν θερμές εργασίες. Ενημερώστε τους εργολάβους σχετικά με τους κινδύνους που σχετίζονται με την τοποθεσία, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας εύφλεκτων υλικών.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Insurance Daily

Η οδύσσεια των συμβασιούχων στο Πυροσβεστικό Σώμα.

Του επιτίμου Προέδρου ΕΑΠΣ ε.α  Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Εν μέσω της αντιπυρικής περιόδου, για άλλη μια φορά η επιχειρησιακή δυνατότητα του Πυροσβεστικού Σώματος δοκιμάζεται.. Μια τυπική μέρα του Ιουλίου, χρειάστηκε να αντιμετωπίσει 30-50 δασικές πυρκαγιές, μια κατάρρευση πολυκατοικίας, μια μεγάλη βιομηχανική πυρκαγιά, μία τρομοκρατική επίθεση και… ότι άλλο μπορεί να φανταστεί ο εγκληματικός νους του αμελή ή του εκ προθέσεως εγκληματία.

Στη μάχη πλέον για την διασφάλιση της πολιτικής προστασίας, εκτός από τον εξοπλισμό, που σιγά σιγά  εκσυγχρονίζεται σε μεγάλο βαθμό, ο βασικός συντελεστής της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας είναι ο Πυροσβέστης.

Και εδώ δεν μπορείς να έχεις εκπτώσεις ούτε από τον αναγκαίο αριθμό που έχει προκύψει από επιτελικές μελέτες, ούτε από την ταυτότητα του, που δεν μπορεί να είναι άλλη από την ομοιογένειά του σε εργασιακές δυνατότητες, εργασιακά δικαιώματα, εξοπλισμό και εκπαίδευση.

Για χρόνια το Πυροσβεστικό Σώμα, ταλανίστηκε από προχειρογραφίες πολιτικών επιλογών, το προσωπικό διχοτομήθηκε (μόνιμοι -εποχικοί), τριχοτομήθηκε (μόνιμοι-εποχικοί-Π.Π.Υ), πέρασε ένα διάστημα με την σταδιακή μονιμοποίηση των Π.Π.Υ. όπου ξαναδιχοτομήθηκε, για να φτάσει πάλι σήμερα να είναι σε κατάσταση τετραχοχοτόμησης με μόνιμους-εποχικούς και Πυροσβέστες 5ετους και 7ετούς θητείας.

Σήμερα όμως κάτι έχει αλλάξει, η αντιπυρική διαρκεί ουσιαστικά όλο το έτος, η κλιματική κρίση αυξάνει τη διάρκεια, την ένταση και τη συχνότητα των πυρκαγιών. Οι καταστροφές είτε φυσικές είτε ανθρωπογενείς εκδηλώνονται με σφοδρότητα, υπό το βάρος μάλιστα και μεγάλων γεωπολιτικών εντάσεων στην «γειτονιά μας». Οι απειλές της πολιτικής προστασίας της πατρίδας εντείνονται.

Η πλήρη ομογενοποίηση του προσωπικού είναι μονόδρομος. Η υφιστάμενη εργασιακή ανισότητα, στην ουσία πλήττει την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα του προσωπικού. Ο Πυροσβέστης πρέπει να είναι ένας και επαγγελματίας. Με πλήρεις εργασιακές δυνατότητες και δικαιώματα, πλήρες εξοπλισμό και συνεχής εκπαίδευση και μετεκπαίδευση.

Σε αυτό το σχεδιασμό δεν περισσεύει κανένας και το κόστος της ανομοιογένειας του προσωπικού είναι πολλαπλά μεγαλύτερο από ότι νόμιζαν στο παρελθόν οι διαχειριστές του μνημονίου στη χώρα.

Η άμεση ένταξη στο μόνιμο προσωπικό του επί θητεία προσωπικού και του εποχικού προσωπικού, ως πολιτική επιλογή, θα κάνει τη διαφορά, θα απαλλάξει τον πυροσβεστικό μηχανισμό από χρόνιες διοικητικές και επιχειρησιακές παθογένειες.

Να θυμίσουμε το γνωστό περιστατικό, που πυροσβεστικό όχημα με έναν μόνιμο, έναν εποχικό και ένα Π.Π.Υ. δεν μπορούσε να φθάσει στον τελικό προορισμό του λόγω διαφορετικών καθεστώτων ωραρίου και αποζημιώσεων, αλλά και αν έφθανε αν η φύση του συμβάντος ήταν πολύπλοκη δεν μπορούσαν να επέμβουν και οι τρεις, λόγω διαφορετικού εξοπλισμού, διαφορετικής εκπαίδευσης και διαφορετικού προστατευτικού εξοπλισμού….(δεν είναι ανέκδοτο).

Οι όποιες ενστάσεις για τυχόν τεχνικές λεπτομέρειες θα λυθούν με λίγη καλή θέληση και σοβαρή πολιτική πρωτοβουλία. και θα δοθεί τέλος στην οδύσσεια του πυροσβεστικού προσωπικού.

Μηδενική ανοχή στους εμπρηστές

 Παρέμβαση στο μεσημβρινό δελτίο του Action 24

Οι φυσικές καταστροφές αλλάζουν τον χάρτη της ασφάλισης

Tου ε.α. Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, παρουσιάζουν τα στοιχεία της ανάλυσης του Swiss Re Institute* για το 2025, που καταγράφονται αναλυτικά οι ζημιές από τις καταστροφές στην Ευρώπη.

Η πρώτη εικόνα δείχνει μια σχετικά ήπια εικόνα εκδήλωσης φαινομένων φυσικών καταστροφών, αλλά σχετικά με την ασφαλιστική πραγματικότητα, προκύπτει το συμπέρασμα ότι οι κίνδυνοι από τις καταστροφές, παραμένουν, αυτές γίνονται πιο σύνθετες και πιο δύσκολοι στην πρόβλεψη.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι ασφαλισμένες ζημιές από φυσικές καταστροφές στην Ευρώπη ανήλθαν το 2025 στα 4 δισ. δολάρια, μέγεθος χαμηλότερο από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας που φθάνει τα 11,7 δισ. δολάρια. Ωστόσο επισημαίνεται ότι αυτή η εικόνα δεν οφείλεται στην μείωση της εκδήλωσης των κινδυνικών φαινομένων, αλλά κυρίως στο γεγονός ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν έπληξαν περιοχές με υψηλή ασφαλιστική έκθεση.

Η δραστηριότητα των φυσικών κινδύνων παρέμεινε υψηλή, με έντονες χαλαζοπτώσεις στη Γαλλία, καταστροφικές πυρκαγιές σε Ισπανία, Ιταλία και Ελλάδα, αλλά και σοβαρές καταιγίδες σε πολλές περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης.

Ιδιαίτερα από τα φυσικά φαινόμενα, αυτό που προβληματίζει είναι οι λεγόμενες severe convective storms (SCS) — οι ισχυρές καταιγίδες που συνοδεύονται από χαλάζι, ανεμοστρόβιλους και έντονες βροχοπτώσεις. Η Swiss Re επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι αποτελούν τον βασικότερο παράγοντα αύξησης των ασφαλισμένων ζημιών στην Ευρώπη, με ετήσια αύξηση που υπολογίζεται μεταξύ 9% και 11% σε πραγματικούς όρους.

Η αύξηση αυτή δεν εξηγείται μόνο από την ανάπτυξη των πόλεων ή τη μεγαλύτερη ασφαλιστική διείσδυση, σημαντικός παράγοντας, σχεδόν το μισό, μπορεί να αποδοθεί στην οικονομική ανάπτυξη και στην αύξηση της έκθεσης. Το υπόλοιπο συνδέεται με μεταβολές στην ίδια τη φύση των φαινομένων, εντονότερες καταιγίδες, περισσότερες χαλαζοπτώσεις και αυξημένη ατμοσφαιρική αστάθεια λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Ειδικά για τη Νότια Ευρώπη, η πραγματικότητα είναι πιο κρίσιμη. Η αύξηση των θερμοκρασιών, οι παρατεταμένες ξηρασίες και η επέκταση των αστικών περιοχών δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον κινδύνου. Οι πρόσφατες πλημμύρες στην Ισπανία, που χαρακτηρίστηκαν ως οι πιο δαπανηρές ασφαλισμένες φυσικές καταστροφές στην ιστορία της χώρας, αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πως ο συνδυασμός της κλιματικής μεταβολής και της άναρχης δόμησης μπορούν να εκτινάξουν το κόστος των ζημιών.

Οι χειμερινές καταιγίδες εξακολουθούν να αποτελούν έναν «σιωπηλό» αλλά υπαρκτό κίνδυνο. Αν και τα τελευταία χρόνια η δραστηριότητά τους ήταν χαμηλότερη από τον ιστορικό μέσο όρο, φαινόμενα όπως η καταιγίδα Éowyn το 2025 υπενθύμισαν ότι ένα και μόνο επεισόδιο μπορεί να προκαλέσει ζημιές δισεκατομμυρίων. Η συγκεκριμένη καταιγίδα χαρακτηρίστηκε ως η ισχυρότερη των τελευταίων δεκαετιών για την Ιρλανδία.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο πιεστική για την ασφαλιστική αγορά. Η Swiss Re εκτιμά ότι οι ασφαλισμένες ζημιές από φυσικές καταστροφές ξεπέρασαν τα 107 δισ. δολάρια το 2025, ενώ μόνο το πρώτο εξάμηνο της χρονιάς καταγράφηκαν ζημιές 80 δισ. δολαρίων, κυρίως λόγω πυρκαγιών και καταιγίδων.

Για τον ασφαλιστικό κλάδο, το μήνυμα είναι σαφές: η διαχείριση φυσικών καταστροφών περνά πλέον σε νέα εποχή. Τα παραδοσιακά μοντέλα τιμολόγησης και αποτίμησης κινδύνου δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τη μεταβλητότητα των φαινομένων. Η ανάγκη για επενδύσεις σε δεδομένα, climate analytics, πρόληψη και ανθεκτικές υποδομές γίνεται πλέον στρατηγική προτεραιότητα και όχι απλώς τεχνική επιλογή.

Την ίδια στιγμή, διευρύνεται και το λεγόμενο protection gap — το κενό ανάμεσα στις οικονομικές ζημιές και σε ό,τι πραγματικά ασφαλίζεται. Αυτό σημαίνει ότι κυβερνήσεις, ασφαλιστικές εταιρείες και κοινωνίες θα χρειαστεί να συνεργαστούν πιο στενά, ώστε η ασφάλιση να παραμείνει βιώσιμη σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων φυσικών κινδύνων.

Η ευρωπαϊκή ασφαλιστική αγορά βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή: οι φυσικές καταστροφές δεν αποτελούν πλέον έκτακτα γεγονότα, αλλά μόνιμο παράγοντα αναδιαμόρφωσης του επιχειρηματικού μοντέλου της ασφάλισης.

Και στην Ελλάδα;

Για να έχουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα για την μελέτη της Swiss Re Institute για το 2025, σημαντικό είναι να τα συνδυάσουμε και με τα στοιχεία που διαθέτουμε στη Ελλάδα.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (Ε.Α.Ε.Ε.), το 2025 καταγράφηκαν σημαντικά περιστατικά έντονων βροχοπτώσεων και πλημμυρών, δασικών πυρκαγιών και τοπικών ακραίων καιρικών φαινομένων, με σημαντικές επιπτώσεις σε κατοικίες, επιχειρήσεις και οχήματα.

Ειδικά για τις πλημμύρες και τις κακοκαιρίες της περιόδου 29 Μαρτίου – 2 Απριλίου, η αρχική εκτίμηση κατέγραψε 476 δηλωμένες ζημιές με αποζημιώσεις περίπου στα 7,2 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 6,9 εκατ. αφορούσαν ασφαλίσεις περιουσίας.

Οι δασικές πυρκαγιές προκάλεσαν ασφαλισμένες ζημιές περίπου 8,85 εκατ. ευρώ, για τον Ιούλιο και Αύγουστο.

Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την σχετική μελέτη της ΕΑΕΕ για την περίοδο 1993–2025 καταγράφηκαν 56.493 ασφαλισμένες ζημιές, 59 σοβαρά φυσικά καταστροφικά περιστατικά και συνολικές απαιτήσεις αποζημιώσεων 1,28 δισ. ευρώ σε σταθερές τιμές.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Insurance Daily 

Πυρκαγιές σε βιομηχανίες – βιοτεχνίες: Η πρόληψη σώζει από την καταστροφή

 Του ε.α. Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Το 2025, σημειώθηκαν 264 πυρκαγιές σε βιομηχανικούς – βιοτεχνικούς χώρους στη χώρα μας, ενώ την τελευταία πενταετία ο αριθμός του έφθασε τις 1.312 πυρκαγιές.

Οι συγκεκριμένοι χώροι, λόγω της φύσης των παραγωγικών διαδικασιών, της ευφλεξιμότητας ή και εκρηκτικότητας των πρώτων υλών τους, σε συνδυασμό με τον μηχανολογικό εξοπλισμό και των σύνθετων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συστημάτων τους, εμφανίζουν μια εγγενή επικινδυνότητα, που την κατατάσσει στις πλέον σημαντικές απειλές της πολιτικής προστασίας.

Δυστυχώς, πολλές φορές, αυτές οι απειλές εξελίχθηκαν σε καταστροφικά συμβάντα, με τραγικά αποτελέσματα, σε απώλειες και τραυματισμούς συνανθρώπων μας.

Όλα αυτά τα τραγικά περιστατικά στους βιομηχανικούς – βιοτεχνικούς χώρους αναδεικνύουν την υποχρέωση των ιδιοκτητών – υπευθύνων σε μια ολιστική εφαρμογή τόσο των νομικών υποχρεώσεων για την πυροπροστασία και την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, όσο και της λήψης επιπλέον μέτρων, που σαν «καλές πρακτικές» να έρχονται να ελαχιστοποιήσουν τους κινδύνους που προκύπτουν από την καθημερινότητα.

Σε αυτή την ολιστική υλοποίηση πυροπροστασίας – ασφαλείας, πέρα από την εφαρμογή των προβλεπόμενων μέσων και μέτρων πυρασφαλείας (μόνιμο υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο, σύστημα ανίχνευσης, σύστημα αυτόματης κατάσβεσης, φορητά πυροσβεστικά κ.λπ.), πρέπει να συνυπάρχει και η ευλαβική τήρηση και μια σειράς από προληπτικά μέτρα, όπως:

• Επιμελής συντήρηση και τακτική επιθεώρηση και έλεγχος όλων των εγκαταστάσεων και συσκευών, σύμφωνα με τη νομοθεσία και τις κατασκευαστικές προδιαγραφές.
• Επιθεώρηση από υπεύθυνο υπάλληλο για επισήμανση και εξάλειψη τυχόν προϋποθέσεων εκδήλωσης πυρκαγιάς
• Έλεγχος για την αποφυγή τυχαίας ανάμειξης υλικών που μπορούν να προκαλέσουν εξώθερμη αντίδραση.

Παράλληλα, υποχρεωτική είναι και η κατάρτιση ενός άρτιου Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης (Σ.Ε.Α.), που να περιγράφει τις διαδικασίες αντιμετώπισης οποιασδήποτε απειλής, με κύριο στόχο τον περιορισμό της καταστροφής και την προστασία των ανθρώπων που βρίσκονται στην εγκατάσταση.

Η ηλικία των Πυροσβεστών

 

Νέες επιστημονικές μελέτες που θίγουν το κρίσιμο θέμα.

Ιωάννης Σταμούλης

ε.α. Αντιστράτηγος-Υπαρχηγός Π.Σ

 

Το ζήτημα του ηλικιακού ορίου,  παραμονής στη μάχιμη πυροσβεστική  υπηρεσία, αποτελεί ένα διαχρονικό θέμα, που συνήθως συγκρούονται από τη μια οι σκληρές και επικίνδυνες και ανθυγιεινές συνθήκες του επαγγέλματος και από την άλλη οι ψυχρές λογιστικές όψεις του ασφαλιστικού και συνταξιοδοτικού συστήματος.

Να σημειώσουμε ότι πρόσφατα, η Ιρλανδία, με τη νομοθετική ρύθμιση « Courts, Civil Law, Criminal Law and Superannuation (Miscellaneous Provisions) Act 2024», αύξησε το όριο συνταξιοδότησης από τα 60 στα 62, βασιζόμενοι στη έλλειψη προσωπικού, στις δυσκολίες  προσλήψεων, στην  ανάγκη αξιοποίησης της εμπειρίας παλαιότερων στελεχών, και λόγω της γενικότερης αύξησης του εργασιακού βίου στην Ευρώπη…

Η ιρλανδική κυβέρνηση παρουσίασε την αλλαγή ως μέτρο  εργασιακής «ευελιξίας», καθώς το μέτρο δεν έχει υποχρεωτικότητα.   Οι Ιρλανδοί Πυροσβέστες μπορούν να παραμένουν μέχρι τα 62, εφόσον το αιτηθούν και  μόνο εφόσον κρίνονται ιατρικά κατάλληλοι μέσω ειδικών ιατρικών αξιολογήσεων. Τα σωματεία τους είδαν το μέτρο με προβληματισμό εκφράζοντάς την ανησυχία τους, ότι αυτή η αύξηση παραμονής, θα αυξήσει τους τραυματισμούς, τα καρδιολογικά περιστατικά, και την επικινδυνότητα στις πυροσβεστικές επιχειρήσεις.

Το ίδιο διάστημα ήρθαν στο φως της δημοσιότητας δύο επιστημονικές μελέτες που έρχονται να συνεισφέρουν στη δημόσια συζήτηση, θέτοντας την πλευρά εκείνη, σύμφωνα με την οποία ττο επάγγελμα του πυροσβέστη προκαλεί τεράστια σωματική και ψυχολογική φθορά, ιδιαίτερα μετά την ηλικία των 50 ετών.

Η πρώτη έρευνα, με τίτλο “The impact of raising the retirement age, occupational safety and health risks for firefighters” (2023), εξετάζει τις συνέπειες της αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης στους πυροσβέστες και προειδοποιεί για σοβαρούς κινδύνους στην υγεία και την επιχειρησιακή ασφάλεια. Οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι όσο αυξάνεται η ηλικία των πυροσβεστών, τόσο αυξάνονται και οι πιθανότητες καρδιαγγειακών επεισοδίων, μυοσκελετικών τραυματισμών και θερμικής εξάντλησης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, μετά τα 50 χρόνια εμφανίζεται αισθητή μείωση της μυϊκής δύναμης, της αντοχής και της ταχύτητας αντίδρασης, στοιχεία απολύτως κρίσιμα σε επιχειρήσεις διάσωσης και κατάσβεσης πυρκαγιών. Παράλληλα, η συνεχής έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες, τοξικούς καπνούς, έντονο στρες και νυχτερινή εργασία επιβαρύνει σημαντικά τον οργανισμό.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η φυσική κατάσταση μπορεί να διατηρηθεί σε ικανοποιητικό επίπεδο με συστηματική άσκηση και υγιεινό τρόπο ζωής. Ωστόσο, τονίζουν ότι η βιολογική φθορά παραμένει αναπόφευκτη σε ένα τόσο απαιτητικό επάγγελμα.

Η δεύτερη μελέτη, είναι  του 2025 με τίτλο “Study on Lowering the Pensionable Age of Firefighters”. Η έρευνα εξετάζει αν οι πυροσβέστες μπορούν να παραμένουν επιχειρησιακά ενεργοί έως τα 65 έτη και καταλήγει σε μια σαφή πρόταση: μείωση της ηλικίας συνταξιοδότησης από τα 65 στα 60 χρόνια.

Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το πυροσβεστικό επάγγελμα ως εργασία «υψηλής φυσικής φθοράς» και υποστηρίζουν ότι η παραμονή σε πλήρως μάχιμες θέσεις μετά τα 60 αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο τόσο για τους ίδιους τους πυροσβέστες όσο και για την ασφάλεια των επιχειρήσεων.

Η μελέτη αναφέρει ότι μετά τα 55 παρατηρείται σημαντική αύξηση:

• καρδιοαγγειακών προβλημάτων,
• χρόνιων τραυματισμών,
• μυοσκελετικών παθήσεων,
• αλλά και επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout).

Παράλληλα, τονίζεται ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία πυροσβέστες διαθέτουν πολύτιμη εμπειρία, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά στην εκπαίδευση νεότερων στελεχών, στον επιχειρησιακό σχεδιασμό, στη διοίκηση συμβάντων και στην πρόληψη κινδύνων.

Και οι δύο μελέτες συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: το ζήτημα δεν είναι απλώς συνταξιοδοτικό, αλλά βαθιά επιχειρησιακό και κοινωνικό. Η ηλικία από μόνη της ίσως δεν αρκεί ως μοναδικό κριτήριο, όμως η παραμονή σε βαριά μάχιμη υπηρεσία σε προχωρημένες ηλικίες απαιτεί αυστηρή ιατρική παρακολούθηση, συνεχή αξιολόγηση φυσικής κατάστασης και προσαρμογή ρόλων.

Οι ερευνητές προτείνουν:

• υποχρεωτικές ετήσιες ιατρικές εξετάσεις,
• ειδικά τεστ φυσικής καταλληλότητας μετά τα 50,
• σταδιακή αποχώρηση από βαριά επιχειρησιακά καθήκοντα,
• μεταφορά έμπειρων πυροσβεστών σε επιτελικές, διοικητικές ή εκπαιδευτικές θέσεις.

Οι διεθνείς έρευνες δείχνουν πλέον ξεκάθαρα ότι η εμπειρία των μεγαλύτερων σε ηλικία  πυροσβεστών είναι ανεκτίμητη, όμως η προστασία της υγείας τους και η ασφαλής λειτουργία των επιχειρήσεων απαιτούν ένα νέο, πιο ευέλικτο μοντέλο υπηρεσίας για τις μεγαλύτερες ηλικίες