Η Τεχνητή Νοημοσύνη στη Διαχείριση Κρίσεων, στην Εκτίμηση Ζημιών και τον προασφαλιστικό έλεγχο

Του ε.α Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη 



Σε ένα περιβάλλον όπου εκδηλώνονται όλο και συχνότερα δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμοί και μεγάλα τεχνολογικά ατυχήματα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αναδεικνύεται σε καθοριστικό εργαλείο για τη διαχείριση κρίσεων. Η ικανότητά της να επεξεργάζεται μεγάλους όγκους δεδομένων, να αναγνωρίζει πρότυπα και να υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων σε συνθήκες αβεβαιότητας ενισχύει τόσο την επιχειρησιακή ανταπόκριση όσο και την αξιολόγηση των συνεπειών μιας καταστροφής.
Στην σύγχρονη όλο και πιο απαιτητική διαχείριση κρίσεων, μπορεί να αξιοποιηθεί η AI με εφαρμογές real-time streaming για τη συνεχή συλλογή και επεξεργασία δεδομένων σε πραγματικό χρόνο από αισθητήρες IoT, δορυφορικά συστήματα, κάμερες και τηλεμετρικές πηγές.
Παράλληλα, εξειδικευμένα προγνωστικά μοντέλα, όπως τα στατιστικά ARIMA και GARCH, τα νευρωνικά δίκτυα RNNs και οι αρχιτεκτονικές Transformers, μπορούν να αναλύουν χρονικά δεδομένα, να αναγνωρίζουν τάσεις και να υποστηρίζουν σενάρια εξέλιξης μιας κρίσης.
Η τεχνολογία της υπολογιστικής όρασης (Computer Vision) επιτρέπει την αυτοματοποιημένη ανάλυση εικόνων και βίντεο για την παρακολούθηση της έντασης και της εξέλιξης φαινομένων όπως οι πυρκαγιές ή οι πλημμύρες.
Μετά το συμβάν, η σύγκριση δορυφορικών εικόνων ή φωτογραφιών, «πριν και μετά» την καταστροφή επιτρέπει τον εντοπισμό ορατών μεταβολών σε κτίρια, υποδομές και εγκαταστάσεις, οι οποίες συνδέονται άμεσα με γεωγραφικές συντεταγμένες και χρονικές σημάνσεις.
Η συστηματική συγκέντρωση δεδομένων από διαδοχικά συμβάντα θα έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα διαχρονικό αρχείο κινδύνου, στο οποίο θα καταγράφονται προηγούμενες ζημιές, το ιστορικό της έκθεσης μιας περιοχής σε φυσικούς κινδύνους, οι μεταβολές σε εγκαταστάσεις και ακίνητα.
Οι τεχνολογικές αυτές εξελίξεις προφανώς θα αλλάξουν και τα εργαλεία που χρησιμοποιεί η ασφαλιστική αγορά.
Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA), δημοσιευμένη το Φεβρουάριο του 2026, βασισμένη σε 347 ασφαλιστικές επιχειρήσεις από 25 χώρες, προκύπτει ότι το 65% χρησιμοποιεί ήδη παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη, κυρίως στην εξυπηρέτηση πελατών και τη διαχείριση ζημιών.
Η Swiss Re, επίσης αξιοποιεί τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και τηλεπισκόπησης, συμπεριλαμβανομένων δορυφορικών εικόνων, για την ταχύτερη αξιολόγηση ζημιών μετά από φυσικές καταστροφές. Οι εφαρμογές αυτές επιτρέπουν την εκτίμηση της σοβαρότητας των ζημιών ανά ασφαλισμένο ακίνητο, την ιεράρχηση των επιτόπιων αυτοψιών και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των ασφαλιστικών απαιτήσεων. Παράλληλα, η εταιρεία αξιοποιεί ψηφιακά μοντέλα περιουσιακών στοιχείων (Digital Twins) για τη διαχείριση και την ανάλυση της έκθεσης σε ασφαλιστικούς κινδύνους.
Ένα σημαντικό εργαλείο για τον έλεγχο ασφαλιστικών απαιτήσεων είναι η ανίχνευση ανωμαλιών (Anomaly Detection), η οποία εντοπίζει αποκλίσεις από τα συνήθη πρότυπα δεδομένων και επισημαίνει περιπτώσεις που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης. Στην αποτίμηση ζημιών, τέτοιες αποκλίσεις μπορεί να σχετίζονται με ασυνήθιστες απαιτήσεις, ασυμφωνίες στα δηλωθέντα στοιχεία ή ενδείξεις πιθανής ασφαλιστικής απάτης, χωρίς να αποτελούν από μόνες τους απόδειξη παρατυπίας.
Παράλληλα, τα Bayesian Networks επιτρέπουν τη μοντελοποίηση των σχέσεων μεταξύ διαφορετικών παραμέτρων και την εκτίμηση της πιθανότητας ενός συμβάντος με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία. Καθώς προκύπτουν νέες πληροφορίες, οι πιθανολογούμενες εκτιμήσεις μπορούν να επικαιροποιούνται, υποστηρίζοντας την αξιολόγηση σύνθετων ασφαλιστικών απαιτήσεων.
Συμπληρωματικά, η Ασαφής Λογική (Fuzzy Logic) μπορεί να αξιοποιηθεί σε περιπτώσεις όπου τα δεδομένα είναι ατελή, αβέβαια ή δεν επιτρέπουν σαφή κατάταξη σε δύο μόνο κατηγορίες. Με τον τρόπο αυτό, τα υπολογιστικά μοντέλα μπορούν να αποδίδουν βαθμούς συμμετοχής ή εμπιστοσύνης και να υποστηρίζουν την αξιολόγηση περιπτώσεων που απαιτούν περαιτέρω τεχνικό έλεγχο.
Η συνδυαστική αξιοποίηση τέτοιων μεθόδων μπορεί να ενισχύσει την ιεράρχηση των ασφαλιστικών απαιτήσεων, την επιλογή περιπτώσεων για λεπτομερέστερη πραγματογνωμοσύνη και την αποτελεσματικότερη κατανομή των ελεγκτικών πόρων. Οι τελικές αποφάσεις, ωστόσο, απαιτούν αξιολόγηση των ευρημάτων στο πλαίσιο των πραγματικών περιστατικών και των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η υιοθέτηση αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης στον ασφαλιστικό κλάδο προϋποθέτει ένα κατάλληλο πλαίσιο διακυβέρνησης και διαχείρισης κινδύνων.
Η EIOPA διευκρινίζει πώς στη χρήση συστημάτων AI, εφαρμόζονται οι υφιστάμενες ασφαλιστικές διατάξεις, ιδίως της Solvency II και της DORA, λαμβάνοντας υπόψη και το ευρωπαϊκό πλαίσιο του AI Act. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφάνεια και την εξηγησιμότητα των αποτελεσμάτων, στην
ποιότητα των δεδομένων, στην τεκμηρίωση και στην ανθρώπινη εποπτεία.
Η εξηγησιμότητα είναι κρίσιμη, καθώς βοηθά τους ασφαλιστές και τους ελεγκτικούς μηχανισμούς να κατανοούν τη βάση των αλγοριθμικών εκτιμήσεων και να εντοπίζουν πιθανά σφάλματα ή μεροληψίες.
Η αξιοποίηση της AI προϋποθέτει εξασφάλιση της ποιότητας των δεδομένων, προστασία προσωπικών δεδομένων, διαφάνεια και συνεχή έλεγχο, καθώς η λανθασμένη πληροφορία μπορεί να οδηγήσει σε παραπλανητικές εκτιμήσεις.
Για τον λόγο αυτό, οι αλγοριθμικές προβλέψεις πρέπει πάντα να αξιολογούνται από ειδικούς πραγματογνώμονες διατηρώντας σαφή διάκριση μεταξύ των πραγματικών γεγονότων και των εκτιμήσεων του μοντέλου (Human-in-the-loop).
Σε κάθε περίπτωση τα εργαλεία της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι η πρόκληση του μέλλοντος που με την κατάλληλη ανθρώπινη εξειδικευμένη εποπτεία θα δώσει μια νέα αποτελεσματική μορφή στη διαχείριση κρίσεων όσο και στην ασφαλιστική αγορά, με την τεκμηριωμένη καταγραφή ζημιών και τον προασφαλιστικό έλεγχο, προσφέροντας ουσιαστικό όφελος στην πρόληψη, την αξιολόγηση κινδύνων και τη λήψη αποφάσεων.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο ένθετο Οδηγός Ασφάλισης της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ.  

Νέο νομοθετικό πλαίσιο για την πυροπροστασία φωτοβολταϊκών



Παρότι τα διαθέσιμα στοιχεία για πυρκαγιές σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις παραμένουν αποσπασματικά σε παγκόσμιο επίπεδο, μια πρόσφατη καταγραφή του Energy Incident Register περιλαμβάνει 412 περιστατικά φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε 37 χώρες, εκ των οποίων 263 αφορούσαν πυρκαγιές ή θερμικά συμβάντα.
Οι πυρκαγιές σε αυτές τις εγκαταστάσεις, παρότι δεν αποτελούν συχνό φαινόμενο σε σχέση με τον μεγάλο αριθμό των εγκατεστημένων, η συνεχής αύξηση τους, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο των δασικών πυρκαγιών, καθιστά την εφαρμογή μέτρων πυροπροστασίας μια αναγκαία παράμετρο για την ασφαλή λειτουργία τους.

Στην Ελλάδα πριν λίγες μέρες, το Πυροσβεστικό Σώμα, εξέδωσε την υπ.αριθ. 60013 οικ. Φ.701.45.4/22-10-2026 εγκύκλιο που καθορίζει με ολιστικό τρόπο την πυροπροστασία των επίγειων - υπαίθριων Φωτοβολταϊκών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Το σύνολο των προβλεπόμενων μέτρων θα εφαρμόζεται στους νέους σταθμούς, ενώ για τους υφιστάμενους προβλέπεται μια συμμόρφωση σε χρονικό βάθος 3 ετών, ανάλογα με την δυνατότητα πρακτικής εφαρμογής τους.
Ειδικά για τους τελευταίους, κατόπιν αποτύπωσης, αυτοψίας και εκτίμησης κινδύνου, προβλέπεται μια σειρά από άμεσες ενέργειες και μια σειρά από βελτιώσεις που τεκμηριώνονται από τη Μελέτη Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιάς.
Μελέτη Εκτίμησης Κινδύνου Πυρκαγιάς σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές (ISO 31000, IEC 31010, ISO 16732-1, CFPA-E No 4 F και, κατ' αναλογία, NFPA 850

Εκπαιδεύοντας τους μαθητές σε θέματα Πολιτικής Προστασίας

Στο νέο αυτό  βιβλίο του ε.α. Αντιστρατήγου Γιάννη Σταμούλη, προσεγγίζεται η έννοια της «Πολιτι­κής Προστασίας» και τα χαρακτηριστικά της, αναδει­κνύεται ο ρόλος της εκπαίδευσης και προτείνεται ένα εκπαιδευτικό μοντέλο σχετικά με αυτή στα σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, καθώς και προτάσεις, που θα λειτουργήσουν υπο­στηρικτικά στην εφαρμογή του με αποτελεσματικό τρόπο στο σχολικό περιβάλλον.

Σήμερα τα θέματα Πολιτικής Προστασίας αναδει­κνύονται όχι απλώς ως επίκαιρα αλλά ως ταυτοποι­ημένα με τις σύγχρονες κοινωνίες. 
Οι πυρκαγιές, οι φυσικές καταστροφές και τα τροχαία δυστυχήματα, σε συνδυασμό και με την κλιματική αλλαγή, έχουν διαμορφώσει την «κοινωνία της διακινδύνευσης».
Η εκπαίδευση θεωρείται πυλώνας διασφάλισης της πρόληψης, της ασφάλειας και της διαχείρισης των θεμάτων που άπτονται του πεδίου της Πολιτικής Προστασίας. Ιδιαίτερα η εκπαίδευση των νέων αν­θρώπων, των μαθητών και μαθητριών της Πρωτο­βάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, των μελ­λοντικών πολιτών που θα κληθούν να αναλάβουν δράση και να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην κοι­νωνία του μέλλοντος, είναι κομβικό πεδίο αναφοράς και διαμόρφωσης των νέων συνθηκών της ανθρώ­πινης ζωής, οι οποίες έχουν ήδη αναδυθεί.
Επίσης στο βιβλίο παρουσιάζονται μια σειρά από 30 προτεινό­μενες δραστηριότητες εκπαίδευσης σε θέματα πολι­τικής προστασίας που καλύπτουν όλες τις βαθμίδες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Το βιβλίο διατίθεται από τις εκδόσεις ΓΡΗΓΟΡΗ. Πληροφορίες και αγορά στον παρακάτω σύνδεσμο.

Ο κρίσιμος ρόλος της Δ.Α.Ε.Ε. στις εξιχνιάσεις πυρκαγιών στην Ελλάδα και η σημασία τους για την ασφαλιστική αγορά

Του ε.α. Αντιστρατήγου Γιάννη Σταμούλη


Όταν μια μεγάλη πυρκαγιά σβήνει, οι συνέπειες της καταστροφής παραμένουν ορατές. Καμένες εκτάσεις, κατεστραμμένες επιχειρήσεις, κατοικίες και υποδομές. Εκείνο που συχνά δεν είναι άμεσα ορατό είναι η αιτία της. Πρόκειται για ανθρώπινη αμέλεια, τεχνική αστοχία ή σκόπιμη ενέργεια;

Η απάντηση δεν καθορίζει μόνο την πορεία της δικαστικής έρευνας, αλλά συμβάλλει και στην καλύτερη κατανόηση των κινδύνων που απειλούν την ελληνική κοινωνία και οικονομία.

Σε αυτό το κρίσιμο πεδίο δραστηριοποιείται η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Δ.Α.Ε.Ε.) του Πυροσβεστικού Σώματος. Με εξειδικευμένο προσωπικό, αυτοψίες, αξιολόγηση ευρημάτων και συνεργασία με επιστημονικούς φορείς, τα στελέχη της επιχειρούν να ανασυνθέσουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εκδηλώθηκε κάθε περιστατικό. Η σημασία του έργου τους αναδεικνύεται ιδιαίτερα σε υποθέσεις μεγάλης έκτασης και πολυπλοκότητας.

Η έκρηξη της 26ης Ιανουαρίου 2026 στο εργοστάσιο, στα Τρίκαλα, η οποία είχε ως τραγικό απολογισμό τον θάνατο πέντε εργαζομένων, έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας των βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

Η ανακριτική διερεύνηση επικεντρώθηκε, μεταξύ άλλων, στο σύστημα προπανίου, στις σωληνώσεις, στις συνθήκες πιθανής διαρροής καυσίμου και στον μηχανισμό που οδήγησε στην έκρηξη.

Φυσικό Αέριο: Οι υποχρεώσεις του καταναλωτή για την ασφαλή λειτουργία της εγκατάστασης

Του ε.α  Αντιστρατήγου  Γιάννη Σταμούλη

Το φυσικό αέριο αποτελεί πλέον σημαντικό μέρος της ενεργειακής καθημερινότητας στην Ελλάδα. Το δίκτυο διανομής του φθάνει σε περίπου 655.000 καταναλωτές, σε πάνω από 100 δήμους σε όλη τη χώρα. Μόνο το 2025 πραγματοποιήθηκαν περίπου 37.000 νέες συνδέσεις, ενώ διακινήθηκαν περίπου 1.13 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.

Στο προφίλ των καταναλωτών περιλαμβάνονται οικιακοί καταναλωτές, με κεντρική ή αυτόνομη θέρμανση, εμπορικοί καταναλωτές, στους οποίους περιλαμβάνονται επαγγελματικές και μεγάλες εμπορικές εγκαταστάσεις, όπως ξενοδοχεία και νοσοκομεία, καθώς και βιομηχανικοί πελάτες και εγκαταστάσεις ειδικών χρήσεων. Μόνο στην Αττική, κατά το 2025, τροφοδοτήθηκαν 212.558 σημεία παράδοσης, ενώ εξυπηρετήθηκαν περισσότεροι από 453.000 τελικοί πελάτες.

Για όλες τις εγκαταστάσεις ισχύει ένα βασικό πλαίσιο απαιτήσεων ασφαλούς λειτουργίας, που καθορίζει τις απαιτήσεις για τη λειτουργία, την επιθεώρηση, τη συντήρηση και την ασφαλή χρήση των εγκαταστάσεων.

Μία από τις βασικότερες υποχρεώσεις του καταναλωτή είναι η τακτική συντήρηση των συσκευών φυσικού αερίου. Για τις αυτόνομες οικιακές θερμάνσεις, προβλέπεται ετήσια έκδοση φύλλου ελέγχου καυσαερίων από αδειοδοτημένο συντηρητή καυστήρων ή μηχανικό, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

Ο βαρύς λογαριασμός για τις φωτιές

Του ε.α. Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Στο ειδικό αφιέρωμα της Καθημερινής και του Insurance Daily με τίτλο «Νέο αφιέρωμα για την Ασφάλιση Επιχειρήσεων» εμπεριέχεται ένα εξαιρετικό άρθρο της  Βίκυς Γερασίμου με τίτλο «Ποιος πληρώνει τον βαρύ λογαριασμό από τις φωτιές». Στο άρθρο  συνέβαλα με ανάλυση και επεξεργασία στατιστικών στοιχείων του Πυροσβεστικού Σώματος για τις πυρκαγιές στην Ελλάδα κατά την πενταετία 2021–2025, αναδεικνύοντας την έκταση του προβλήματος και τις σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές του διαστάσεις.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Πυροσβεστικού Σώματος που παρουσιάζονται στο δημοσίευμα, από το 2021 έως το 2025 καταγράφηκαν 102.627 αστικές πυρκαγιές.

Η Αττική συγκεντρώνει 28.170 περιστατικά, η Κεντρική Μακεδονία 18.167, η Δυτική Ελλάδα 10.469 και η Θεσσαλία 7.922.

Οι πυρκαγιές έπληξαν κυρίως κατοικίες, μεταφορικά μέσα, αποθηκευτικούς χώρους και επαγγελματικές εγκαταστάσεις. Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν 18.589 περιστατικά σε κατοικίες, 7.840 σε μεταφορικά μέσα ξηράς, 2.370 σε αποθήκες και 1.624 σε βιομηχανίες και βιοτεχνίες.

Η ανάλυση αυτών των δεδομένων μπορεί να συμβάλει στον καλύτερο σχεδιασμό της πρόληψης, στην εντατικοποίηση των ελέγχων και στην αποτελεσματικότερη κατανομή των διαθέσιμων πόρων.

Φυσικό Αέριο: Οι υποχρεώσεις του Διαχειριστή από το δίκτυο έως τον μετρητή

Του ε.α. Αντιστρατήγου Π.Σ.
Το φυσικό αέριο αποτελεί πλέον σημαντικό μέρος της ενεργειακής καθημερινότητας στην Ελλάδα. Το δίκτυο διανομής της Enaon EDA εκτείνεται σε περίπου 9.080 χιλιόμετρα και εξυπηρετεί περίπου 650.000 ενεργά σημεία παράδοσης. Ο Διαχειριστής του Δικτύου Διανομής έχει την ευθύνη για τη διαχείριση, λειτουργία, συντήρηση, ανάπτυξη και ασφαλή λειτουργία του δικτύου.
Η υποχρέωση του Διαχειριστή περιλαμβάνει τον σχεδιασμό και την κατασκευή νέων τμημάτων, την επέκταση και ενίσχυση του δικτύου, τις επιθεωρήσεις, την προληπτική και διορθωτική συντήρηση, τις επισκευές και, όπου απαιτείται, την αντικατάσταση στοιχείων του δικτύου.
Κατά την κατασκευή, ο Διαχειριστής οφείλει να εφαρμόζει τις προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές και να χρησιμοποιεί κατάλληλα υλικά και εξαρτήματα. Για τα δίκτυα πολυαιθυλενίου με μέγιστη πίεση λειτουργίας έως 4 bar, προβλέπονται ειδικές απαιτήσεις για τα υλικά, την κατασκευή, τους ελέγχους και τις δοκιμές, ώστε πριν από τη θέση του δικτύου σε λειτουργία να επιβεβαιώνεται η καταλληλόλητα και η ασφάλειά του.
Αντίστοιχες απαιτήσεις ισχύουν για τους παροχετευτικούς αγωγούς και τις μετρητικές διατάξεις έως το σημείο παράδοσης – παραλαβής του φυσικού αερίου. Ο σχετικός Κανονισμός καθορίζει τις απαιτήσεις για τα υλικά, τα εξαρτήματα, τον σχεδιασμό και τις εργασίες κατασκευής των παροχετευτικών αγωγών έως το σημείο παράδοσης στον καταναλωτή.

Το μέλλον της κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα

Του ε.α.Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Η συζήτηση και οι αναφορές για το θέμα δεν είναι στην επικαιρότητα συχνά. Όπως όλα τα δύσκολα και δυσεπίλυτα ζητήματα, συνήθως «ξορκίζονται» και παραπέμπονται στο μέλλον… Προφανώς, γιατί το ζήτημα για το μέλλον της κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα δεν θα κριθεί μόνο από τις όποιες αποφάσεις για τις συντάξεις, τις εισφορές ή τα όρια ηλικίας. Θα κριθεί κυρίως από τις εξελίξεις στον τομέα της ίδιας της εργασίας και, κυρίως, από τους δημογραφικούς δείκτες των επόμενων ετών.

Το ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα έχει ήδη περάσει από μια μεγάλη περίοδο μεταρρυθμίσεων, αλλά πάντα υπό ένα πνεύμα κοντόφθαλμης διαχείρισης, χωρίς να φαίνεται να επηρεάζεται από τις προβολές του μέλλοντος, κυρίως του δημογραφικού.

Χαρακτηριστικά είναι τα συμπεράσματα τόσο από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στον Ageing Report 2024, που εξετάζει την εξέλιξη των συνταξιοδοτικών δαπανών και της δημογραφίας έως το 2070, όσο και από την έκδοση Pensions at a Glance 2025 του ΟΟΣΑ, που δείχνει ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες όπου η γήρανση του πληθυσμού θα είναι ιδιαίτερα έντονη.

Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα στις καταστροφές

 
Με την έναρξη κάθε σχολικής χρονιάς επανέρχεται, σχεδόν «επετειακά», το ζήτημα της ασφάλειας των παιδιών και, ειδικότερα, ο προβληματισμός για την ιδιαίτερη ευαλοτότητά τους όταν εκδηλώνεται ένα καταστροφικό γεγονός. Η ηλικία, η περιορισμένη εμπειρία, η εξάρτηση από τους ενήλικες και η δυσκολία άμεσης αξιολόγησης ενός κινδύνου καθιστούν τα παιδιά μία από τις πλέον ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Η μελέτη των διαθέσιμων στοιχείων έρχεται να επιβεβαιώσει αυτή την πραγματικότητα.


Στις Ηνωμένες Πολιτείες, μόνο το 2023, έχασαν τη ζωή τους από πυρκαγιές 282 παιδιά ηλικίας 0–14 ετών. Από αυτά, 126 ήταν ηλικίας 0–4 ετών, 93 ηλικίας 5–9 ετών και 63 ηλικίας 10–14 ετών. Τα παιδιά ηλικίας 0–4 ετών παρουσίασαν και τον υψηλότερο δείκτη θνησιμότητας μεταξύ των παιδιών, με 6,8 θανάτους ανά εκατομμύριο πληθυσμού.

Όσον αφορά τους τραυματισμούς, την ίδια χρονιά καταγράφηκαν περίπου 13.350 τραυματισμοί πολιτών από πυρκαγιές. Τα παιδιά ηλικίας 0–4 ετών αντιπροσώπευαν το 4,0% των τραυματισμών, οι ηλικίες 5–9 ετών το 1,7%, οι ηλικίες 10–14 ετών το 2,6% και οι ηλικίες 15–19 ετών το 4,4%. U.S. Fire Administration (USFA).

Εξίσου συγκλονιστική είναι η διάσταση του εκτοπισμού και της αναγκαστικής μετακίνησης παιδιών εξαιτίας φυσικών καταστροφών και ακραίων καιρικών φαινομένων.

Η προετοιμασία των σχολείων στη χώρα μας για την αντιμετώπιση συμβάντων Πολιτικής Προστασίας

Του ε.α. Αντιστράτηγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

H ανάγκη εκπαίδευσης του πληθυσμού της χώρας μας σε θέματα Πολιτικής Προστασίας, υπό το βάρος του μεγάλου αριθμού καταστροφών και μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον κλιματικής κρίσης, προβάλλεται πλέον ως επιτακτική ανάγκη. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη προτεραιότητα πρέπει να δίνεται στις ομάδες ανηλίκων και, ειδικότερα, στους μαθητές και τις μαθήτριες, για μια σειρά από σημαντικούς λόγους:

➢ Οι ομάδες αυτές, λόγω ηλικίας και περιορισμένης εμπειρίας στη διαχείριση κινδύνων, είναι περισσότερο ευάλωτες σε περίπτωση εκδήλωσης μιας κρίσης ή καταστροφικού γεγονότος. Για τον λόγο αυτόν θα πρέπει να διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά σε αιφνίδια συμβάντα και να προστατεύουν τη ζωή και τη σωματική τους ακεραιότητα.

➢ Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στις εκπαιδευτικές μονάδες, μακριά από τη γονική φροντίδα και εποπτεία, θα πρέπει να είναι σε θέση να λειτουργούν με τρόπο αυτοπροστατευτικό, ακολουθώντας τις προβλεπόμενες διαδικασίες και τις οδηγίες των εκπαιδευτικών και των αρμόδιων αρχών.

Το πογκρόμ εναντίον του Ελληνισμού της Πόλης (1955)



Του ε.α.Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη




Με την ονομασία «Σεπτεμβριανά» έμεινε στην ιστορία το οργανωμένο πογκρόμ της νύκτας της 6ης Σεπτεμβρίου 1955, στη Κωνσταντινούπολη. Ο καθοδηγούμενος τουρκικός όχλος προκάλεσε βίαια επεισόδια κατά των περιουσιών των Ελλήνων ομογενών και των Αρμένιων, πλην όμως Τούρκων υπηκόων, καθώς και άλλων μη μουσουλμανικών μειονοτήτων, λεηλατώντας και πυρπολώντας ελληνικά καταστήματα, σπίτια, σχολεία και βεβηλώνοντας εκκλησίες ακόμα και νεκροταφεία δημιουργώντας τρομοκρατία και ανασφάλεια για τις υφιστάμενες μειονότητες. Αφορμή έδωσε μια βομβιστική επίθεση στο πατρικό σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ στην Θεσσαλονίκη, που αποδείχτηκε στην συνέχεια ότι ήταν σκηνοθετημένη προβοκάτσια από την ίδια τη τουρκική κυβέρνηση[1].
«Tο σπίτι του Aτατούρκ μας υπέστη ζημιές από βόμβα». Είναι τίτλος της εφημερίδας «Εξπρές» που κυκλοφόρησε σε έκτακτη έκδοση το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου, λειτουργώντας ως σύνθημα για το ξεκίνημα των βιαιοπραγιών.

Φυσικές καταστροφές και διαχείριση ζώων

 

Του ε.α. Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Το πρώτο παράδειγμα διαχείρισης των ζώων από καταστροφές μπορεί να βρεθεί στην βιβλική ιστορία του Κατακλυσμού του Νώε, όπου ο Νώε και η οικογένειά του γλίτωσαν από μια κατακλυσμική πλημμύρα από τον Θεό, αφού τους δόθηκε η εντολή να κατασκευάσουν μια Κιβωτό για να στεγάσουν τους εαυτούς τους και δύο από κάθε είδος ζώου.

Στο περιβάλλον μιας κρίσης εξαιτίας μιας καταστροφής, και το είδαμε αρκετές φορές φέτος στις μεγάλες δασικές πυρκαγιές, έχουμε να διαχειριστούμε και την διάσωση και μεταφορά σε ασφαλή τόσο των δεσποζόντων, όσο και των αδέσποτων ζώων συντροφιάς, και σε αρκετές περιπτώσεις οικόσιτων εργατικών ζώων και ζώων εξυπηρέτησης.

Σε μια πρώτη εκτίμηση υπολογίζεται ότι περισσότερα από 40 εκατομμύρια ζώα επηρεάζονται από καταστροφές ετησίως. Ενδεικτικά κατά την διάρκεια της εκδήλωσης του καταστροφικού τυφώνα Κατρίνα που έπληξε τις Η.Π.Α. πάνω από 50.000 κατοικίδια μείναν πίσω κατά τη διάρκεια της εκκένωσης της Νέας Ορλεάνης, και το 80-90% αυτών των κατοικίδιων έχασαν την ζωή τους. Αυτό σηματοδότησε για πρώτη φορά τη μεγαλύτερη επιχείρηση διάσωσης ζώων στην ιστορία των ΗΠΑ - μια επιχείρηση που διέσωσε περίπου15.000 κατοικίδια, με την υποστήριξη περίπου 5.000 εθελοντών.

Η κλιματική κρίση είναι μόνιμη. Το Πυροσβεστικό Σώμα δεν μπορεί να έχει προσωπικό εποχικό.

 Του Γιάννη Σταμούλη ε.α.Αντιστρατήγου Π.Σ. επιτίμου Προέδρου ΕΑΠΣ


Για χρόνια, η εποχικότητα του πυροσβεστικού προσωπικού αντιμετωπιζόταν ως μια λογική απάντηση σε μια απειλή που, λίγο-πολύ, είχε… ημερολόγιο. Καλοκαίρι φωτιές, χειμώνας λήξη της αντιπυρικής περιόδου.

Μόνο που η πραγματικότητα έχει πάψει εδώ και καιρό να ακολουθεί αυτό το ημερολόγιο.



Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι επιχειρησιακές ανάγκες του Πυροσβεστικού Σώματος αυξάνονται σταθερά. Από 66.617 συμβάντα το 2010, φτάσαμε στα 94.954 το 2024. Από 183 συμβάντα την ημέρα, στα 260.

Και το πιο ενδιαφέρον βρίσκεται ίσως εκεί που δεν κοιτάμε συνήθως: στους μήνες που οι εποχικοί πυροσβέστες δεν βρίσκονται πλέον στην υπηρεσία. Ιανουάριος, Φεβρουάριος, Μάρτιος, Νοέμβριος και Δεκέμβριος καταγράφουν πλέον εκατοντάδες ή και χιλιάδες δασικές πυρκαγιές, με εντυπωσιακές αυξήσεις σε σχέση με το παρελθόν.

Οι αριθμοί δεν κάνουν πολιτική. Δεν έχουν άποψη και δεν διεκδικούν τίποτα. Απλώς αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που γίνεται όλο και δυσκολότερο να αγνοηθεί.

Η απειλή έγινε μόνιμη. Η ανάγκη για πυροσβεστική δύναμη έγινε δωδεκάμηνη. Γιατί, λοιπόν, ένα μέρος του προσωπικού εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως εποχικό;

Η χώρα χρειάζεται ένα Πυροσβεστικό Σώμα με μόνιμο, επαρκές, εκπαιδευμένο και επιχειρησιακά διαθέσιμο προσωπικό όλο τον χρόνο.

Γιατί όταν η φωτιά δεν κοιτάζει ημερολόγιο, δεν γίνεται η Πολιτεία να κοιτάζει εποχές.

Ακόμη και τώρα μπορούμε να κάνουμε δράσεις πρόληψης σε οικίες στην ύπαιθρο


 

Άλλο ένα καυτό καλοκαίρι, φέτος, με τις δασικές πυρκαγιές να ξεπερνούν ήδη τις 2.500 από την αρχή του έτους. Η Πολιτεία έχει θεσπίσει συγκεκριμένο πλαίσιο πυροπροστασίας, για ακίνητα που βρίσκονται εντός ή πλησίον δασικών εκτάσεων.

Ο Κανονισμός Πυροπροστασίας Ακινήτων προβλέπει μέτρα που αφορούν την αξιολόγηση και τη μείωση της τρωτότητας των ακινήτων, τη διαχείριση της βλάστησης και της καύσιμης ύλης, αλλά και παρεμβάσεις που αφορούν τα ίδια τα κτήρια.

Παράλληλα, Πυροσβεστικές Διατάξεις καθορίζουν μέτρα και μέσα για την πρόληψη και αποφυγή εκδήλωσης πυρκαγιών σε δάση, δασικές και άλλες εκτάσεις, και προληπτικά μέτρα πυροπροστασίας οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων.

Προφανώς και η πρόληψη έχει περάσει από το στάδιο των υποδείξεων και συμβουλών σε νομική υποχρέωση.

Συνέντευξη στο STAR Κεντρικής Ελλάδος για το ανέξοδο ευχαριστώ του κ. Πρωθυπουργού στους Πυροσβέστες

 


Η τριχοτόμηση των πυροσβεστών

Απόσπασμα από το αφιέρωμα  https://www.news247.gr


Η τριχοτόμηση των πυροσβεστών

O Γιάννης Σταμούλης, αντιστράτηγος ε.α. του Πυροσβεστικού Σώματος δήλωσε πρόσφατα πως «η τριχοτόμηση του πυροσβεστικού σώματος είναι ένα έγκλημα που έχει γίνει πάνω στη σάρκα του πυροσβεστικού σώματος.
Έχεις στο ίδιο αμάξι τρεις συναδέλφους, με διαφορετικό εξοπλισμό, διαφορετική εκπαίδευση, διαφορετικά καθήκοντα και ο ένας σε λίγους μήνες θα απολυθεί και θα πάει σπίτι του.
Αυτό προστίθεται στα πραγματικά κενά που πρέπει να ξεπερνούν τις 2.500 χιλιάδες και στις χιλιάδες απλήρωτες ώρες εργασίας (σσ οι υπερωρίες γίνονται ρεπό, όχι χρήματα) που έχουν συλλέξει οι άνθρωποι που υπηρετούν τώρα. Αν έκαναν χρήση των οφειλομένων αδειών και ρεπό, το σώμα θα “έπεφτε” στη μέση. Οι 18.000 θα γίνονταν 9.000.
Από το 1998 έως σήμερα, συζητάμε τα ίδια πράγματα».
«Οι πυροσβέστες πηγαίνουν με τα πόδια να παλέψουν με τα απόκοσμα μέτωπα. Βάζουν τις ζωές τους απέναντι στις φλόγες, την ώρα που το 112 διώχνει από τα ίδια τα σημεία τον κόσμο, για να είναι ασφαλής».



Η εύφλεκτη πλευρά της ανακύκλωσης

 

Του ε.α. Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη


Άλλος ένας νέος μεταποιητικός κλάδος έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας, με τη λειτουργία μεγάλων εγκαταστάσεων όπου συγκεντρώνονται, διαχωρίζονται, επεξεργάζονται και αποθηκεύονται σημαντικές ποσότητες ανακυκλώσιμων υλικών. Χαρτί, πλαστικά και μεταλλικά απόβλητα αποτελούν τον πυρήνα αυτής της δραστηριότητας.
Εγκαταστάσεις που συνεισφέρουν στην κυκλική οικονομία, μειώνουν με την ανακυκλωτική διαδικασία τα απορρίμματα, με ό,τι αυτό σημαίνει για το περιβάλλον, αλλά παράλληλα μπορούν οι ίδιες, αν δεν λάβουν τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας και πυροπροστασίας, να μετατραπούν σε υψηλές εστίες επικινδυνότητας.
Μια πυρκαγιά σε τέτοιες εγκαταστάσεις –και δυστυχώς το έχουμε δει να συμβαίνει αρκετές φορές στη χώρα μας–, παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κινδύνου. Η πυρκαγιά αποκτά γρήγορα μεγάλες διαστάσεις και για την κατάσβεσή της απαιτείται πολύωρη ή ακόμη και πολυήμερη πυροσβεστική επιχείρηση.
Στις εγκαταστάσεις με κύριο υλικό το χαρτί, δημιουργείται σημαντικό πυροθερμικό φορτίο, ιδιαίτερα όταν αποθηκεύεται σε μεγάλους σωρούς ή συμπιεσμένα δέματα. Ειδικά όταν η φωτιά διεισδύσει στο εσωτερικό της αποθηκευμένης μάζας, δυσχεραίνεται η πλήρης κατάσβεση με αυξημένο κίνδυνο αναζωπυρώσεων.
Στις εγκαταστάσεις με πλαστικά, ανάλογα και με το είδος και τη μορφή του υλικού, κοινό γνώρισμα είναι η ταχεία ανάπτυξη της πυρκαγιάς, η υψηλή έκλυση θερμότητας και η παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων πυκνού καπνού, που εκτός από τις δυσκολίες στην πυρόσβεση, δημιουργούν μεγάλους περιβαλλοντικούς και υγιεινολογικούς κινδύνους.

Γ. Σταμούλης για τα πύρινα μέτωπα: Μοιάζει με επιχείρηση πολέμου – Είναι ένα δύσκολο επιχειρησιακό παζλ που πρέπει να επιλυθεί άμεσα


Το καλύτερο μνημόσυνο για τα θύματα είναι να μη μπει άλλη φωτιά από αμέλεια ή πρόθεση» δήλωσε στο ΕΡΤnews ο αντιστράτηγος ε.α. του Πυροσβεστικού Σώματος
Για τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι πυροσβεστικές δυνάμεις στα πύρινα μέτωπα, αλλά και για την ανάγκη να αποτραπούν νέες πυρκαγιές από ανθρώπινη αμέλεια ή πρόθεση, μίλησε στο ΕΡΤnews ο αντιστράτηγος ε.α. του Πυροσβεστικού Σώματος, Γιάννης Σταμούλης.




Για μια «επιχείρηση πολέμου» με αντίπαλο τη φωτιά, τις ακραίες καιρικές συνθήκες και τη δύσβατη μορφολογία του εδάφους έκανε λόγο στην εκπομπή Newsroom ο αντιστράτηγος ε.α. του Πυροσβεστικού Σώματος, δηλώνοντας στον παρουσιαστή της εκπομπής, Γιώργο Σιαδήμα ότι «δεν πρόκειται για μια απλή πυροσβεστική επιχείρηση, αλλά για μια επιχείρηση πολέμου, με έναν αντίπαλο που αποτελείται από το καιρικό φαινόμενο, τη μορφολογία του εδάφους και τη φλόγα». Και όπως χαρακτηριστικά σημείωσε: «Όταν αυτά συνδυάζονται σε μια τόσο δύσκολη ημέρα, δημιουργείται το χειρότερο δυνατό σενάριο».
Μιλώντας ο κ. Σταμούλης για την απώλεια των δύο πυροσβεστών που έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθήκοντος, τόνισε ότι η μεγαλύτερη τιμή στη μνήμη τους είναι η αποτροπή νέων πυρκαγιών που προκαλούνται από ανθρώπινη υπαιτιότητα. «Αν θέλουμε να είμαστε πραγματικά αλληλέγγυοι στις οικογένειες των συναδέλφων μας που χάθηκαν, το ζητούμενο είναι σήμερα και όλο το καλοκαίρι να μην εκδηλωθεί άλλη πυρκαγιά από εγκληματική αμέλεια ή από πρόθεση. Αυτό θα είναι το καλύτερο μνημόσυνο που μπορούμε να κάνουμε στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στην εκτέλεση του καθήκοντος», υπογράμμισε.
Δύσκολη μάχη στο Ρέθυμνο
Αναφερόμενος στις επιχειρήσεις κατάσβεσης στο Ρέθυμνο, ο αντιστράτηγος ε.α. έκανε λόγο για περιοχή με ιδιαίτερα δύσκολη μορφολογία, την οποία γνωρίζει από την επιχειρησιακή του εμπειρία.
Όπως εξήγησε, κρίσιμος παράγοντας είναι η δυνατότητα επιχειρήσεων από τα εναέρια μέσα, καθώς σε περίπτωση που οι καιρικές συνθήκες δεν επιτρέψουν τις πτήσεις, το βάρος πέφτει αποκλειστικά στις επίγειες δυνάμεις.
«Οι πυροσβέστες καλούνται αφενός να επιτηρούν τις ήδη καμένες εκτάσεις, όπου υπάρχουν εστίες που μπορούν να προκαλέσουν αναζωπυρώσεις λόγω των ισχυρών ανέμων, και αφετέρου να αναχαιτίσουν την πορεία της πυρκαγιάς», ανέφερε.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη λόγω της τουριστικής περιόδου, καθώς η πυρκαγιά απειλεί περιοχές με αυξημένη επισκεψιμότητα. «Είναι ένα εξαιρετικά δύσκολο επιχειρησιακό παζλ, ένα στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί τις επόμενες ώρες», κατέληξε.

Ποιος νόμος θα μπορούσε να υποχρεώσει σε Θυσία;

To μνημείο Πεσόντων στο Πυροσβεστικό Μουσείο
Του ε.α.  Αντιστρατήγου  Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Για τους  Πυροσβέστες, τους ήρωες   της  καθημερινότητας μας.*
"Εξόρμηση αγωνιστών στου φρικαλέου θανάτου το στόμα. Εκεί σε ύψη ή βάθη σε πατάρια δηλαδή ή σε υπόγεια καμιά φορά. Εκεί είναι οι φλόγες σαν θηρία αχόρταγα, εκεί οι δηλητηριώδεις καπνοί. Εκεί καραδοκούν ύπουλα οι ξαφνικές εκρήξεις. Ναι. Είναι εφοδιασμένος ο Πυροσβέστης με κατάλληλα πυρομάχα εφόδια του. Αλλά τι ικανότητες και τι δυνάμεις σωματικές και ψυχικές απαιτεί ο χειρισμός των."
 Έτσι αποτύπωνε το πυροσβεστικό επάγγελμα ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Πέτρος Πικρός, σε ένα ρεπορτάζ εποχής το 1950. 
Επάγγελμα που όπως έγραφε ο Αξιωματικός του Π.Σ. Αντ. Τσιρογιάννης την ίδια εποχή σε ένα μικρό αφιερωματικό βιβλίο για τα 20 έτη του Σώματος, χαρακτηρίζεται :
 "από την παράδοξη ζωή του πυροσβέστου. Είναι η μοίρα των ανθρώπων του Σώματος τέτοια, να πολεμούν πάνα τη φωτιά, άλλοτε να τη νικούν και άλλοτε να νικώνται. Πάντα όμως να την πολεμούν αποφασιστικά, επίμονα, ανοικτίρμονα... Άλλοτε πάλι η αποστολή τους ξεπερνάει τα όρια της συνηθισμένης υπαλληλικής δράσεως. Παίρνει δραματικότερο και πλατύτερο κοινωνικό περιεχόμενο. Σε στιγμές ομαδικού κινδύνου εκατοντάδων ψυχών. Σε περιστατικά που μόνη η τέλεια αυταπάρνηση, η αυτοθυσία, ή έξαρσις πάνω από τα γήινα θα φέρουν το ποθούμενο, τη διάσωση της ζωής και των αγαθών."