Πυρκαγιές σε βιομηχανίες – βιοτεχνίες: Η πρόληψη σώζει από την καταστροφή

 Του ε.α. Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Το 2025, σημειώθηκαν 264 πυρκαγιές σε βιομηχανικούς – βιοτεχνικούς χώρους στη χώρα μας, ενώ την τελευταία πενταετία ο αριθμός του έφθασε τις 1.312 πυρκαγιές.

Οι συγκεκριμένοι χώροι, λόγω της φύσης των παραγωγικών διαδικασιών, της ευφλεξιμότητας ή και εκρηκτικότητας των πρώτων υλών τους, σε συνδυασμό με τον μηχανολογικό εξοπλισμό και των σύνθετων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συστημάτων τους, εμφανίζουν μια εγγενή επικινδυνότητα, που την κατατάσσει στις πλέον σημαντικές απειλές της πολιτικής προστασίας.

Δυστυχώς, πολλές φορές, αυτές οι απειλές εξελίχθηκαν σε καταστροφικά συμβάντα, με τραγικά αποτελέσματα, σε απώλειες και τραυματισμούς συνανθρώπων μας.

Όλα αυτά τα τραγικά περιστατικά στους βιομηχανικούς – βιοτεχνικούς χώρους αναδεικνύουν την υποχρέωση των ιδιοκτητών – υπευθύνων σε μια ολιστική εφαρμογή τόσο των νομικών υποχρεώσεων για την πυροπροστασία και την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, όσο και της λήψης επιπλέον μέτρων, που σαν «καλές πρακτικές» να έρχονται να ελαχιστοποιήσουν τους κινδύνους που προκύπτουν από την καθημερινότητα.

Σε αυτή την ολιστική υλοποίηση πυροπροστασίας – ασφαλείας, πέρα από την εφαρμογή των προβλεπόμενων μέσων και μέτρων πυρασφαλείας (μόνιμο υδροδοτικό πυροσβεστικό δίκτυο, σύστημα ανίχνευσης, σύστημα αυτόματης κατάσβεσης, φορητά πυροσβεστικά κ.λπ.), πρέπει να συνυπάρχει και η ευλαβική τήρηση και μια σειράς από προληπτικά μέτρα, όπως:

• Επιμελής συντήρηση και τακτική επιθεώρηση και έλεγχος όλων των εγκαταστάσεων και συσκευών, σύμφωνα με τη νομοθεσία και τις κατασκευαστικές προδιαγραφές.
• Επιθεώρηση από υπεύθυνο υπάλληλο για επισήμανση και εξάλειψη τυχόν προϋποθέσεων εκδήλωσης πυρκαγιάς
• Έλεγχος για την αποφυγή τυχαίας ανάμειξης υλικών που μπορούν να προκαλέσουν εξώθερμη αντίδραση.

Παράλληλα, υποχρεωτική είναι και η κατάρτιση ενός άρτιου Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης (Σ.Ε.Α.), που να περιγράφει τις διαδικασίες αντιμετώπισης οποιασδήποτε απειλής, με κύριο στόχο τον περιορισμό της καταστροφής και την προστασία των ανθρώπων που βρίσκονται στην εγκατάσταση.

Πυροσβεστικό Μουσείο, 19 χρόνια διαδρομής στη διαφύλαξη και προβολή της πυροσβεστικής ιστορίας.

 

Του ε.α. Αντιστράτηγου Γιάννη Σταμούλη

Σαν σήμερα πριν 19 χρόνια, ξεκινά την λειτουργία του, το Πυροσβεστικό Μουσείο του Πυροσβεστικού Σώματος στην Παλλήνη Αττικής.

Μοναδικό στο είδος του, προχώρησε στη συγκέντρωση, διαφύλαξη και κατάλληλη έκθεση στο κοινό των πυροσβεστικών συλλογών, κειμηλίων, μέσων, μηχανολογικού και υλικοτεχνικού εξοπλισμού και άλλων αντικειμένων ιστορικής αξίας, καθώς και συγγραμμάτων πυροσβεστικού ενδιαφέροντος ή που έχουν σχέση με την πυροσβεστική ιστορία, Παράλληλα ξεκίνησε τη συγκέντρωση και διατήρηση υλικού για το Ειδικό ιστορικό πυροσβεστικό αρχείο, καθώς και βιβλία για την Πυροσβεστική Βιβλιοθήκη.

Αυτή η επέτειος της ζωής του Πυροσβεστικού Μουσείου, συμπίπτει με την Διεθνή Ημέρα Μουσείων 2026, όπου το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM) έχει επιλέξει το θέμα “Τα μουσεία ενώνουν τον κόσμο” (Museums Uniting a Divided World), εστιάζοντας στη «δύναμη των μουσείων να λειτουργούν ως γέφυρες που ενισχύουν τον διάλογο και την αλληλεγγύη». Με το μήνυμα αυτό, επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο των μουσείων ως χώρων «που δεν εξαλείφουν τις διαφορές, αλλά δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε αυτές να γίνονται κατανοητές και να αντιμετωπίζονται με σεβασμό. Τα μουσεία ενισχύουν τη σύνδεση μεταξύ γενεών, κοινοτήτων και χωρών, προάγοντας τη διαφορετικότητα, τη βιωσιμότητα και την αμοιβαία εμπιστοσύνη».

Για μένα προσωπική είναι ξεχωριστή τιμή, ότι συνέγραψα την πρώτη έντυπη έκδοση του, "η πυροπροστασία στην Ελλάδα, 1821-1930" και τις δύο πρώτες ηλεκτρονικές του εκδόσεις ,"η συνοπτική ιστορία του Πυροσβεστικού Σώματος 1833-2003" και "βιβλιογραφικός κατάλογος Πυροσβεστικής Βιβλιοθήκης"

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ Στρατηγική Πυροσβεστολογία

«Η κατάσβεσις του πυρός είναι μια επιστήμη βασιζομένη θεμελιωδώς επί αρχών και νόμων σαφώς προσδιορισμένων. Εξ ίσου θεμελιώδης είναι μία τέχνη απαιτούσα δεξιότητα ευφυΐαν, πείραν και ορθήν κρίσιν… Η κατάσβεσις του πυρός είναι μια κρίσιμος απασχόλησις, εφ ής η Πυροσβεστική Υπηρεσία και ο μεμονωμένος πυροσβέστης βασίζονται ζωτικώς. Η ζωή πολλών ατόμων και γενικότερον η ευημερία αυτών στηρίζεται καθημερινώς εις τον πυροσβέστην και το έργον του συνοδεύεται υπό σημαντικού προσωπικού κινδύνου.»

Με αυτά τα  λόγια, μιας συμπτυγμένης θεωρίας, το 1965, προλόγιζε το βιβλίο του, «Επιστημονική Πυροσβεστολογία»,  ο εξαιρετικός Αξιωματικός του Πυροσβεστικού Σώματος, Ηλίας Μπέτσιος. Ένα βιβλίο μοναδικό και πρωτοπόρο για την εποχή του, που θεμελίωσε την πυροσβεστική τέχνη  στην χώρα, εξοπλίζοντας τα στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος με ένα  θεωρητικό εργαλείο - εφόδιο για την αποτελεσματικότητα  της διοίκησης του πυροσβεστικού οργανισμού.

Η επιστήμη της πυροσβεστικής τέχνης και  στρατηγικής και διοικητικής – ηγεσίας, αποτελούν τα σημαντικότερα εφόδια στο πολύπλοκο και απαιτητικό πυροσβεστικό επάγγελμα.

Μια  πυροσβεστική επιστήμη, που   πρέπει να ακολουθεί τις  εξελίξεις στην τεχνολογία,  την αλλαγή των παραγωγικών μεθόδων, και υλικών, αλλά και τις  εξελίξεις  στα πυροσβεστικά μέσα, μηχανήματα και υλικά. Η πυροσβεστική στρατηγική σε επίπεδο κεντρικής ηγεσίας, η διοικητική τακτική  και κυρίως η διεύθυνση των πυροσβεστικών και διασωστικών επιχειρήσεων που συγκροτούν τον  βασικό  κορμό  του Πυροσβεστικού Σώματος, αντικειμενικό σκοπό έχουν την  προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών, αλλά και την προάσπιση  του εθνικού φυσικού πλούτου από της κινδύνους των πυρκαγιών και των υπόλοιπων απειλών, φυσικών ή ανθρωπογενών. 

Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και Ανακριτικά Π.Υ. σε μάχη με τους εμπρηστές που καίνε την πατρίδα μας.

Του ε.α.Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Μπαίνοντας στο πλέον καυτό τμήμα της αντιπυρικής περιόδου, δυστυχώς, ούτε φέτος φαίνεται να έχει επέλθει ο απαραίτητος συγκλονισμός στο σύνολο των
κατοικούντων στην πατρίδα μας για τα ζητήματα πυροπροστασίας.

Εκατοντάδες εγκληματικά χέρια μέχρι και σήμερα έχουν προκαλέσει δασικές πυρκαγιές, με κάποιες από αυτές να έχουν προκαλέσει σημαντικές καταστροφές στο πληγωμένο ήδη φυσικό περιβάλλον της πατρίδας μας.

Μόνο τις τελευταίες ημέρες δεκάδες άτομα σε όλη την  χώρα έχουν συλληφθεί από τα στελέχη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και των στελεχών των Ανακριτικών Τμημάτων των Π.Υ.

Το πλέον σημαντικό είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ο εντοπισμός των υπαιτίων γίνεται σε χρόνο άμεσο με την εκδήλωση της πυρκαγιάς και αυτό σε συνδυασμό με την αυστηροποίηση του νομοθετικού πλαισίου αντιμετώπισης τους, θα μπορέσει έναν αποτρεπτικό παράγοντα, για όσους χωρίς πολλή σκέψη επιχειρούν με εγκληματική αμέλεια να "χρησιμοποιήσουν" γυμνές φλόγες ή να εκτελέσουν θερμές εργασίες στην ύπαιθρο.

Ο φονικός σεισμός του 1999 στην Αθήνα

Του ε.α. Αντιστρατήγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Δυόμιση δεκαετίες πριν, μεσημέρι της 7ης Σεπτεμβρίου του 1999, εκδηλώνεται στην Αττική ένας καταστροφικός σεισμός, με μέγεθος 5,9 Ρίχτερ, προκαλώντας εκατόμβη θανάτων και τεράστιες υλικές ζημιές. Το επίκεντρο ήταν 18 χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας, ανάμεσα στις Αχαρνές και τον Εθνικό Δρυμό Πάρνηθας, και το εστιακό βάθος ήταν από 9 μέχρι 14 χιλιόμετρα.

Οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο από το σεισμό ήταν τα Άνω Λιόσια, οι Αχαρνές, η Κηφισιά, οι Θρακομακεδόνες, η Μεταμόρφωση, και η Φυλή.

Στους Θρακομακεδόνες το 84% των σπιτιών χαρακτηρίστηκε κόκκινο ή κίτρινο, στα Άνω Λιόσια το 64% και στη Φυλή το 56%. Τα περισσότερα «κόκκινα» κτίρια βρίσκονταν στις Αχαρνές και τα Άνω Λιόσια.

Στην τεράστια αυτή καταστροφή, το Πυροσβεστικό Σώμα έδωσε μια σκληρή μάχη για την έρευνα και διάσωση επιζώντων, αλλά και μια ακόμα δύσκολη και επίπονη μάχη για την ανάσυρση όλων των ανθρώπινων σωρών μέσα από τα ερείπια, προσπερνώντας κατά μέρες τα συνήθη στάνταρ για βαρέα εκκαθάριση των ερειπίων. Δεκάδες άνθρωποι απεγκλωβίστηκαν ζωντανοί από τα ερείπια, ενώ οι πιο εμβληματικές επιχειρήσεις ήταν αυτή στην πολυκατοικία στη Νέα Φιλαδέλφεια, στην πολυκατοικία στην Μεταμόρφωση, όπου ανασύρθηκαν ζωντανά δύο μικρά παιδιά στην αγκαλιά του νεκρού πατέρα τους και στο πολυώροφο κτίριο της Ρικομέξ, στο Μενίδι, όπου έχασαν τη ζωή τους 39 άνθρωποι.

Στο δεύτερο τεύχος του περιοδικού "Πυροσβεστικό Γίγνεσθαι" (Σεπ.-Νοε1999), μαζί με τον συνάδελφο Παναγιώτη Κοτρίδη, και υπό το συναισθηματικό βάρος της πολυήμερης συμμετοχής μας στις διασωστικές επιχειρήσεις, καταγράφουμε το γεγονός, σημειώνοντας για τη δράση των Πυροσβεστών, αλλά και για τη διαχρονική στάση της πολιτείας απέναντι στον πυροσβεστικό μηχανισμό.

Ο YMNΟΣ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΟΥ

 
Του Αντιστρατήγου  Π.Σ. ε.α. Γιάννη Σταμούλη

Ανάμεσα στα πολύτιμα αντικείμενα που βρήκαν πλέον την ασφαλή τους θέση από τη καταστροφή του χρόνου, στο Πυροσβεστικό Μουσείο, είναι και μερικά δισκάκια  βινυλίου 45 στροφών με το εμβατήριο του «Ύμνου του  Πυροσβέστου»

Τους στίχους του εμβατηρίου έγραψε το 1970,  ο  τότε Υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος, ταξίαρχος Δήμας Ανδρόνικος και το ποίημα το βρίσκουμε για πρώτη φορά   δημοσιευμένο στις σελίδες του πρώτου τεύχους του περιοδικού «Ματιές στις φωτιές» Δεκέμβριος του 1970.

Τη μουσική του ύμνου συνέθεσε ο  Διευθυντής του Στρατιωτικού Μουσικού Σώματος, Ταγματάρχης Ν. Δραγατάκης.

Στην « Ά όψη» του δίσκου  ακούγεται ο ύμνος σε χορωδιακή εκτέλεση, από την χορωδία του Φ. Αλέπορου, ενώ στην «Β΄όψη» του δίσκου ακούγεται  η μουσική του εκτέλεση, από την Στρατιωτική Μπάντα της Α.Σ.Δ.Ε.Ν. υπό την διεύθυνση του Ταγματάρχου Δ.Παπανικολάου.